Το “Λεξικό”

0
8

Το “Λεξικό”

Ζωή Γαβριηλίδου

Πρόεδρος τμήματος Ελληνικής Φιλολογίας ΔΠΘ

 

Μπορεί σήμερα το μονοπώλιο της γνώσης από τα βιβλία να έχει καταρριφθεί από την ευρεία έλευση του διαδικτύου στις ζωές μας, ωστόσο υπάρχουν ακόμα βιβλία που απαραιτήτως βρίσκονται στις βιβλιοθήκες όλων μας όχι μόνο γιατί παρέχουν γνώσεις αλλά και γιατί αποτελούν εργαλεία κατάκτησης γνώσης. Τέτοιου είδους βιβλία φυσικά είναι και τα λεξικά που, τελικά όσο και να εξελίσσεται η τεχνολογία, θα αποτελούν πάντα αναπόσπαστο κομμάτι των βιβλιοθηκών μας καθώς περιγράφουν, αναλύουν και παρέχουν γνώσεις γύρω από το φασικό όχημα της επικοινωνίας, τη γλώσσα.

 «Το “Χρηστικό Λεξικό της Ακαδημίας Αθηνών”,είναι το μεγαλύτερο λεξικό που διαθέτουμε»

Ας δούμε τι είναι αυτό το λεξικό και σε τι διαφέρει από το άλλο, μεγάλο –ιστορικό, λεξικό της Νέας Ελληνικής της Ακαδημίας Αθηνών.

Η Ακαδημία είχε ξεκινήσει ένα πολύ μεγάλο project για την έκδοση ενός λεξικού, για όλη την ελληνική γλώσσα, που στόχο είχε να περιλαμβάνει τις διαλέκτους της και την κοινή. Αυτό είχε ξεκινήσει το 1908 με ένα βασιλικό διάταγμα και με πρωτοβουλία του πρωτεργάτη της γλωσσολογίας, του κυρίου Χατζηδάκη. Αυτό το πολύ μεγάλο έργο συνεχίστηκε κατά την πορεία των χρόνων και σήμερα έχουν εκδοθεί μόνο πέντε τόμοι, δεν έχουν δηλαδή εκδοθεί όλοι οι τόμοι και όλα τα γράμματα. Από την άλλη, το «Χρηστικό Λεξικό» είναι ένα λεξικό της Νέας Ελληνικής, ενώ το άλλο είναι ένα ιστορικό λεξικό, βλέπει δηλαδή όλη τη διαχρονία της γλώσσας.

Το «Χρηστικό Λεξικό» έχει πάρα πολλές καινοτομίες. Αρχικά, βασίζεται σε σώματα κειμένων, έχει αποδελτιώσει εφημερίδες, προφορικό λόγο, τηλεοπτικές εκπομπές κτλ. και με αυτόν τον τρόπο έχουν συγκεντρωθεί μεγάλοι κατάλογοι λέξεων, οι οποίοι έχουν υποστεί ειδική λεξικογραφική επεξεργασία. Έτσι προέκυψε το Λεξικό αυτό, που περιλαμβάνει 75.000 λήμματα, πράγμα το οποίο σημαίνει ότι είναι το μεγαλύτερο λεξικό που διαθέτουμε, πλάι στο επίσης πολύ καλό λεξικό του Ιδρύματος Μανώλη Τριανταφυλλίδη και το λεξικό Μπαμπινιώτη.

Το λεξικό αυτό βασίζεται πάνω σε κόρπορα, δηλαδή σε σώματα κειμένων και έτσι καταγράφεται η γλώσσα όπως είναι αυτή τη στιγμή. Άρα, περιλαμβάνει λέξεις που κάποιες από αυτές ανήκουν και στον προφορικό λόγο. Μάλιστα, το Λεξικό κατηγορήθηκε για αυτό, διότι περιλαμβάνει λέξεις όπως μπουζουκλερί, αγαπουλίνι κτλ.

Ωστόσο, από την πλευρά της γλωσσολογίας, μας ενδιαφέρει περισσότερο η καταγραφή της γλώσσας και η περιγραφή της και όχι τόσο η ρύθμιση, με την έννοια ότι αυτός ο τύπος είναι σωστός ενώ ο άλλος όχι. Και αυτή είναι η πρωτοτυπία του συγκεκριμένου λεξικού, ότι δηλαδή έχει μια πολύ μεγάλη γκάμα λέξεων, πολλές από τις οποίες είναι και νεολογισμοί. Επίσης, θεωρείται πρωτότυπο διότι έχει πολύ σύντομους ορισμούς. Παλαιότερα, ο χρήστης άνοιγε ένα λεξικό και πολλές φορές επειδή είχε πολύ μεγάλους ορισμούς αναγκαζόταν να το κλείσει αφού δεν μπορούσε να βρει τη σημασία που ήθελε.

Όταν όμως οι ορισμοί είναι συνοπτικοί, αυτό βοηθάει το χρήστη να πλοηγηθεί καλύτερα στο λήμμα και έτσι βρίσκει εύκολα την πληροφορία που θέλει. Ακόμη, βασικό στοιχείο αυτού του Λεξικού είναι το ότι διακρίνει τις σημασίες των λέξεων με βάση τη χρήση τους. Τα προηγούμενα λεξικά, μπέρδευαν σημασίες και διαφορετικές χρήσεις φτιάχνοντας έτσι πολύ μεγάλα λήμματα. Αυτό το λεξικό φτιάχνει πολύ σύντομα λήμματα γιατί ξεχωρίζει τη σημασία από τη χρήση του λεξικού.

Για παράδειγμα, βρίσκει κανείς στο λεξικό ότι μια από τις σημασίες της λέξης μπάτσος, είναι ο αστυνομικός. Ας υποθέσουμε τώρα ότι αυτό ο χρήστης δεν είναι φυσικός ομιλητής της ελληνικής και εφόσον βλέπει τι σημαίνει μπάτσος, πηγαίνει σε ένα αστυνομικό τμήμα και λέει: «κύριε Μπάτσε, …», αυτό καταλαβαίνετε ότι είναι λάθος, θα έπρεπε το λεξικό να έχει μια πληροφορία που να του εξηγεί ότι αυτή λέξη ανήκει σε ένα λαϊκότερο επίπεδο και τη χρησιμοποιείς μόνο σε συγκεκριμένες περιπτώσεις. Αυτό το πολύ καλό στοιχείο το έχει το συγκεκριμένο λεξικό.

Το «Χρηστικό λεξικό» απενοχοποιεί το χρήστη από το άγχος της ορθογραφίας και του δίνει όλες τις ορθογραφικές παραλλαγές που υπάρχουν για τη συγκεκριμένη λέξη»

 

Συντάκτης:

Τζένη Κατσαρή – Βαφειάδη

 

Please follow and like us:
Facebook0
Facebook
Google+
Google+
https://pagoinia.gr/%cf%84%ce%bf-%ce%bb%ce%b5%ce%be%ce%b9%ce%ba%cf%8c/
Instagram
YouTube
Follow by Email